Genewa
Szwajcaria - inne przewodniki
Bardziej europejska, niż szwajcarska, tolerancyjna, lewicowa, kosmopolityczna i otwarta na świat, uosabia wszystko to, z czego Szwajcarzy są tacy dumni. Genewa słynie jako siedziba renomowanych prywatnych banków i oczywiście kolebka prestiżowych szwajcarskich zegarków. Tradycyjnymi metodami i nadal ręcznie produkuje się tu wyśmienite czekoladki. Mówi się o niej „najmniejsza metropolia świata", bo faktycznie licząca niewiele ponad 180 tys. mieszkańców, mieści ponad 200 organizacji międzynarodowych, stanowi uznane centrum kulturowe i znaczący ośrodek ekonomiczny. A przy tym jest wyjątkowo pięknie położona - nad brzegiem Jeziora Genewskiego, w niewielkiej niszy między pasmem Alp i Jury.
Warto zobaczyć
Gdy w połowie XIX w. władze miejskie zdały sobie sprawę z potencjału turystyczno-rekreacyjnego nabrzeża Jeziora Genewskiego (Lac Léman), rozpisano konkurs na upiększenie Genewy i liczne przebudowy. Poszerzenie ulic i przemieszczanie portów przesądziło o jej dzisiejszym wyglądzie. Szeroki bulwar (Quai Wilson i Quai Mont Blanc), częste miejsce wystaw sztuki, zdobią rzeźby i pomniki (m.in. austriackiej cesarzowej Sisi w miejscu, gdzie została zamordowana w 1898 r. przez włoskiego anarchistę). Po przeciwległej stronie ulicy zbudowano najlepsze genewskie hotele, których eleganckie fasady są niewątpliwą ozdobą nabrzeża.
Przechadzkę można zacząć od parku Perle du Lac (można się tu dostać np. tramwajem wodnym - mouette), założonego na ruinach rzymskich term, gdzie oprócz unikatowej kolekcji egzotycznych drzew i krzewów, w XIX-wiecznej willi Bartholoniego mieści się Muzeum Historii Nauk (Musée d'Histoire des Science), eksponujące dawne przyrządy, narzędzia i instrumenty. Nieopodal, po drugiej stronie ulicy, znajduje się Pałac Wilsona. Był to zbudowany w 1875 r. Hotel National, który w 1920 r. stał się pierwszą siedzibą Ligi Narodów. W 1924 r. zmieniono nazwę, by uczcić amerykańskiego prezydenta, jednego z założycieli organizacji. Dziś budynek służy Komisji Praw Człowieka ONZ, a jego hotelowa część gości głowy państw i dyplomatów.
Nieco dalej, w miejscu dawnego portu Pâquis, założono mały park - Jardin Des Alpes, zaś na jego środku stoi
Monument Brunswick. W sarkofagu, będącym centralnym elementem mauzoleum projektu Jeana Flanela, zainspirowanego grobowcem rodziny Scaliger w Veronie, spoczywa książę Karol II de Brunswick, genialny XIX-wieczny inwestor i finansista, a zarazem niezrównoważony paranoik i hojny darczyńca Genewy (zapisał miastu swą gigantyczną fortunę - 20 mln franków w złocie). Płaskorzeźby na podstawie przedstawiają najważniejsze wydarzenia z życia jego rodziny, zaś on sam, na pomniku opodal, siedzi dumnie wyprężony na swym rumaku.
W tym miejscu jezioro łagodnie i niezauważalnie zwęża się, dając początek Rodanowi. Z pięciu mostów, spinających w tym miejscu jego brzegi, dwa środkowe: Pont des Bergues i Pont de la Machine są piesze. Pierwszy prowadzi do maleńkiej wysepki Île Rousseau, nazwanej w 1835 r. imieniem Jana Jakuba Rousseau, pochodzącego z Genewy XVIII-wiecznego filozofa i pisarza. Na pomniku widnieje jego zamyślona postać. Przy drugim z mostów w 1840 r. zbudowano elektrownię wodną. Dziś ten niewątpliwie uroczy przemysłowy budynek zajmuje La Cité du Temps, mieszczące m.in. Muzeum Swatch, poświęcone zabawnym szwajcarskim zegarkom.
Nieco dalej rzeka tworzy kolejną wyspę, na której niski, podłużny budynek zajmują dziś restauracja i galerie sztuki. Ozdobna Tour de l'Ile - wieża na wyspie na Rodanie, stanowi fragment XIII-wiecznego zamku obronnego, zburzonego po licznych pożarach w XVII stuleciu.
Drugi brzeg rzeki i jeziora jest zdominowany przez zieleń Ogrodu Angielskiego (Jardin Anglais) i portowej promenady (Quai Gustave-Ador). W ogrodzie można znaleźć symbol szwajcarskiego przemysłu zegarkowego - Zegar Kwiatowy. Jego mechanizm jest zakopany w ziemi, zaś fantazyjną tarczę, na której niełatwo odczytać godzinę, stanowią bezustannie odnawiane kompozycje kwiatowe z 6,5 tys. roślin. Wskazówka sekund jest najdłuższą wskazówką na świecie i mierzy 2,5 m. Pomnik z ciemnego grafitu, przedstawiający dwie obejmujące się postaci kobiece (Genewę i Helwecję), symbolizuje przyłączenie miasta do Konfederacji Szwajcarskiej 12 września 1814 r.
Największą perłą lewego brzegu, a nawet całego Jeziora Genewskiego, jest największa na świecie 140-metrowa fontanna.
Jet d'eau. Anegdotyczny jest fakt, że powstała w 1891 r. jako czysto techniczne urządzenie, mające na celu odciążenie pobliskiej pompowni. Dziś, ku uciesze oglądających, w blasku ośmiu ponad tysiącwatowych projektorów, ogromna dysza wyrzuca w powietrze 500 l wody na sekundę z prędkością 200 km/godz. Niestety, zimą i przy wietrznej pogodzie fontanna jest wyłączana.
Dalej promenada prowadzi do rekreacyjnego Port Noir i dwóch plaż miasta: Baby Plage i Genève Plage.
Stare Miasto
Stare Miasto, zbudowane na wzgórzu, niegdyś okolonym murami obronnymi, zachowało zabytkowy charakter. Dziś znajduje się ono pomiędzy handlowym centrum miasta - gwarnymi ulicami Marche i Rhône a parkiem Bastions. Najbardziej charakterystycznym typem budowli są tu pałace miejskie bogatego patrycjatu, budowane na planie kwadratu, z ozdobnymi dziedzińcami wewnętrznymi, które można dostrzec przez ażurowe bramy z kutego żelaza. Dzielnicę przecina Grand Rue, przy której mieści się dom rodzinny i Muzeum Rousseau (Espace Rousseau), gdzie w ludyczny, multimedialny sposób, poprzez jego dzieła literackie, przybliża się zwiedzającym sylwetkę wielkiego oświeceniowca.
Ulica prowadzi do renesansowego ratusza - Hôtel de Ville, który nadal mieści siedzibę władz miejskich, więc można podziwiać go jedynie z arkadowego dziedzińca wewnętrznego. Najstarszą częścią ratusza jest XV-wieczna Wieża Baudet, zawierająca m.in. Salę Rady Stanu o wspaniałych freskach i boazeriach. Z kolei w Sali Alabama podpisano w 1864 r. pierwszą konwencję genewską, powołującą do życia Międzynarodowy Czerwony Krzyż, a w 1920 r. odbyło się w niej pierwsze zgromadzenie Ligii Narodów. Ratusz jest jednym z najpiękniejszych przykładów XVI-wiecznej architektury w Szwajcarii. Jego kręta brukowana rampa w kwadratowej wieży pozwalała wjechać na trzecie piętro na grzbiecie konia (dziś można tam wejść). Latem na dziedzińcu odbywają się koncerty. Naprzeciwko mieści się XVII-wieczny dawny arsenał, w podcieniach którego wystawiono armaty artylerii genewskiej z XVII i XVIII w. Trzy mozaiki ścienne autorstwa Alexandra Cingria (1949) prezentują kluczowe dla miasta wydarzenia historyczne: przybycie Juliusza Cezara, średniowieczne jarmarki i przyjęcie hugenotów.
W bocznej uliczce stoi najstarszy dom mieszczański - Maison Tavel z 1334 r., który jest udostępniony do zwiedzania od piwnic po strych, a zawarta w nim wystawa jest poświęcona historii miasta i życiu codziennemu jego mieszkańców.
Nad starówką górują bliźniacze wieże katedry św. Piotra (Cathédrale St Pierre). Jej, trwającą niemal wiek, budowę rozpoczęto w 1160 r. na miejscu starszego obiektu sakralnego z IV w. Kolejne odbudowy i przebudowy, spowodowane m.in. pożarami, modyfikowały jej romańsko-gotycką formę i dziś rzuca się w oczy XVIII-wieczna, neoklasyczna fasada inspirowana rzymskim Panteonem. Niestety, i tu również protestancka awersja do ozdób i przepychu poczyniła wielkie szkody i w połowie XVI w. pozbawiła katedrę malowideł naściennych, obrazów, rzeźb i architektonicznych elementów dekoracyjnych. Przetrwały jedynie witraże. Jedną z większych atrakcji obiektu jest krzesło Kalwina. Sto siedemdziesiąt pięć stopni prowadzi na szczyt północnej wieży (wstęp 4 CHF), z której rozciąga się panoramiczny widok na miasto. W tej samej wieży wisi „Clemencie" - największy (6 t) z dzwonów katedry, pochodzący z 1407 r. Udostępniane zwiedzającym są także rozległe wykopaliska pod katedrą (wstęp 8 CHF, ulgowy 4 CHF), zawierające fragmenty starszych budowli sakralnych.
Niewielki, skromny budynek tuż obok to Audytorium Kalwina (Auditoire de Calvin). Na miejscu kaplicy z V w. zbudowano tu w XIII w. niewielki kościółek w stylu surowego gotyku, który podczas reformacji zasłynął wśród uchodźców religijnych z całej Europy jako miejsce nauk Kalwina, Knoxa i Bèze. Do dziś spotykają się tu członkowie kościołów reformowanych z wielu krajów. Audytorium zdobią współczesne witraże wyjątkowego kunsztu i urody.
Place du Bourg de Four, centralny punkt genewskiej starówki, powstały na miejscu rzymskiego forum, był miejscem średniowiecznych jarmarków. Dziś nadal służy różnym imprezom, a w ciepłe, nie tylko letnie dni, zajmują go kawiarniane ogródki. Stąd ulicą Chaudronniers dochodzi się do promenady, przy której stoi Kolegium Kalwina (Colège Calvin). Ten powstały w 1556 r. przybytek dla chłopców z dobrych mieszczańskich domów, słynął z rygoru i dyscypliny. Po 10 godz., sześć dni w tygodniu, przyszłych genewskich patrycjuszy uczono na pamięć głównie treści pism teologicznych. Do dziś jest siedzibą szkoły średniej. Za wiaduktem stoi ogromny klasycystyczny budynek Muzeum Historii i Sztuki (Musée d'Art et d'Histoire). Muzeum stanowi w założeniu kompendium kultury europejskiej i zawiera przykłady jej najważniejszych przejawów, poczynając od pamiątek prehistorycznych oraz wykopalisk etruskich, greckich i rzymskich, poprzez meble i obiekty użytkowe, kończąc na obrazach i rzeźbach wielkich mistrzów europejskich, jak np. Rodin, Giacometti i Tinguely.
Naprzeciwko lśnią w słońcu kopuły cerkwi, świadczące o potędze prawosławnej mniejszości genewskiej. Cerkiew, zbudowana w 1859 r. na miejscu zburzonego w XVI w. opactwa benedyktyńskiego, uważana za arcydzieło XIX-wiecznej sztuki bizantyjskiej, była finansowana przez Wielką Księżnę Annę Fedorownę, szwagierkę cara Aleksandra I i ciotkę królowej Wiktorii. Bogato zdobione wnętrze zawiera kolekcję ikon z XIX i XX w.
Z kolei od strony południowo-wschodniej Starego Miasta, przy placu Neuve, założono piękny park Promenade des Bastions z najstarszym, choć tylko XIX-wiecznym, budynkiem uniwersyteckim i murem reformatorów. Ten wysoki na 5 m i długi na 100 m
Pomnik Reformacji został wzniesiony w 1909 r., w 400. rocznicę urodzin Jana Kalwina i 350. rocznicę założenia przez niego Akademii Genewskiej, która w XIX w. stała się tutejszym uniwersytetem. Cztery monumentalne postacie, oparte o mur, reprezentują czołowych przedstawicieli reformacji: Guillaume'a Farela, pierwszego głosiciela odnowy Kościoła w Genewie; Jana Kalwina, przywódcy duchowego ruchu; Théodore'a de Bèze'a, pierwszego rektora akademii i Johna Knoxa, założyciela Kościoła prezbiteriańskiego w Szkocji.
Dzielnica organizacji międzynarodowych
Genewa jest siedzibą ponad dwustu organizacji międzynarodowych, z których większość mieści się w dzielnicy narosłej wokół Place des Nations (dojazd tramwajami 13, 15 i autobusami 8, 22 i 28). Elegancki granitowy plac jest miejscem różnorodnych manifestacji i marszów protestacyjnych. Stoi na nim gigantyczna rzeźba o przejmującej wymowie. To 12-metrowe proste drewniane krzesło, z jedną z nóg wyrwaną w połowie, stanowi protest przeciw minom przeciwpiechotnym, wciąż jeszcze szeroko stosowanym w regionach objętych konfliktami. Krzesło ustawione 27 maja 1997 r. miało być jedynie czasowo, jednak stało się nieodłącznym elementem krajobrazu Genewy i symbolem jej zaangażowania w działalność humanitarną. Tu także znajduje się Pałac Narodów (Palais des Nations) - europejska siedziba ONZ i centrum konferencyjne. Olbrzymi budynek, mieszczący się w pięknym parku, powstał w latach 1929-36, a kolejne jego skrzydło dobudowano w 1973. Liczne dzieła sztuki, będące darami głów państw poszczególnych krajów, zdobią jego wnętrze, a przy wejściu od strony Avenue de la Paix wita wchodzących postać Ignacego Paderewskiego, naturalnej wielkości rzeźba wykonana w brązie. Pałac można zwiedzać z przewodnikiem (w językach francuskim, angielskim, włoskim i rosyjskim, wejście od Avenue de la Paix 14).
W pałacowym parku stoi neobarokowy pałacyk mieszący Muzeum Ariana, poświęcone prestiżowym kolekcjom ceramiki i szkła.
Naprzeciwko bocznego wejścia do Pałacu Narodów mieści się siedziba najstarszej organizacji humanitarnej na świecie - Międzynarodowego Czerwonego Krzyża. Część budynku zajmuje Muzeum Międzynarodowego Czerwonego Krzyża (Musée International de la Croix-Rouge). Bogata i multimedialna ekspozycja jest wstrząsającym świadectwem zbrodni wojennych, począwszy od słynnej bitwy pod Solferino, która stała się impulsem do stworzenia organizacji, a także dowodem aktywnej działalności Czerwonego Krzyża. Na dziedzińcu znajduje się wymowna rzeźba zakapturzonych postaci. Siedziby innych organizacji, jak np. Światowa Organizacja Zdrowia, Międzynarodowa Organizacja Pracy, Światowa Organizacja Handlu, można zobaczyć niestety tylko z zewnątrz. Bardzo przydatna jest w tym mapka De l‘esprit de Genève, rozdawana w informacji turystycznej, prowadząca przez miasto ich śladem.
Okolice dworca
Na placu dworcowym nietrudno zauważyć neogotycką bazylikę Notre Dame (1852-57), inspirowaną słynną katedrą w Amiens. Warto też zwrócić uwagę na współczesny im budynek dawnej Szkoły Rzemiosł Artystycznych, zbudowany według awangardowych technik i bardzo nowoczesnych podówczas materiałów, jak wielobarwna cegła i żeliwo.
Pâquis to rozciągająca się pomiędzy dworcem a jeziorem (na lewo od Rue du Mont Blanc), kolorowa dzielnica zamieszkała niemal wyłącznie przez cudzoziemców, gdzie liczne restauracje, serwujące dania kuchni narodowych, przeplatają się z palarniami fajek wodnych i afrykańskimi fryzjerami. To również gorąca dzielnica sex shopów, kabaretów i uroczych pań na chodnikach. Wieczorami tu właśnie koncentruje się nocne życie miasta.
Saint Gervais
Dzielnice, znajdujące się na prawym brzegu Rodanu (rive droite), od wieków były popularne. Zamieszkiwali je rzemieślnicy i robotnicy-imigranci. Między dworcem a jeziorem, po prawej stronie Rue du Mont Blanc, rozciąga się dzielnica Saint Gervais, zamieszkała już w średniowieczu przez ubogą ludność chłopską, pełniącą funkcje służebne u zamożnej arystokracji z przeciwległego brzegu rzeki. Niestety, jej drewniane zabudowania nie pozostawiły po sobie śladu i dziś o średniowieczu w Saint Gervais świadczy jedynie gęsty i poplątany układ uliczek. Do 1850 r. dzielnicę wraz ze Starym Miastem otaczały mury obronne. W okresie renesansu wprowadzili się tu rzemieślnicy, a od XVII w. mieściły liczne manufaktury zegarmistrzowskie. Do dziś na ostatnich piętrach kilku budynków można zauważyć charakterystyczne wysokie okna, dostarczające ilość światła odpowiednią do tak precyzyjnych robót (Rue de Rousseau 7 i 9). Dzielnica ta położona zarówno w pobliżu jeziora, jak i podmiejskich łąk, była także miejscem produkcji indyjskich perkali, bardzo modnych w XVIII w. Tutaj też już w IV w. mieściło się najstarsze genewskie sanktuarium - dziś zbór Saint Gervais, zbudowany w XIV w. w stylu gotyckim, na fundamentach kościoła romańskiego z X w. W połowie XVI w. protestanci przejęli przybytek i zgodnie z doktryną prostoty ogołocili z ornamentów i pokryli wapnem. Dopiero XIX-wieczne renowacje pozwoliły odzyskać freski i malowidła.
Noclegi
Hostel City proponuje równie tanie noclegi w pokojach o różnym standardzie od 4-osobowych sal wspólnych, poprzez dwójki, po jedynki z telewizorem. Pokoje są czyste i funkcjonalne, z nowoczesnymi meblami i umywalką. Toalety i łazienki na korytarzu. Nie ma możliwości wyżywienia.
Hotel Cornavin, położony tuż obok dworca, przyciąga klientów legendą Tintina, bohatera komiksu słynnego belgijskiego rysownika Hergé. Autor spędził w hotelu kilka nocy w 1956 r., po czym umieścił tu akcję kolejnego tomu przygód Tintina pt. Sprawa Słonecznika, o czym przypomina wielka statuetka bohatera w holu i miniwystawa tematyczna na pierwszym piętrze.
Gastronomia
Najtaniej w Genewie można zjeść w restauracjach w centrach handlowych. Na ostatnim piętrze centrum Manor mieści się samoobsługowa restauracja, proponująca ogromny wybór dań, już od kilku franków (zupa lub sałatka). Z kolei w centrum Globus na parterze (także samoobsługa) serwuje się dania włoskie, chińskie kanapki i przekąski. Obydwa otwarte 9.00-19.00. Amerykańskie fast foody znajdują się przy Rue du Mont Blanc i Rive.
W dzielnicy Planpalais można zjeść kolację za ok. 16 CHF w Café du Lys, sympatycznym studenckim bistro w dawnym warsztacie samochodowym, proponującym 25 rodzajów piwa, szeroki wybór herbat i desery domowej roboty.